Vorig jaar werd de renovatie van Kasteel Amerongen afgerond en werd het bij de bouw hypermoderne buitenhuis weer voor het publiek opengesteld. Een bijzondere installatie van Saskia Boddeke en Peter Greenaway maakt dat het meer is dan een museum. Het huis lééft door de prominent aanwezige verfilming van een dag uit het hofleven in het jaar 1680.
Op de plek waar nu Kasteel Amerongen staat werd al in de dertiende eeuw een slot gebouwd door Floris V’s leenmannen Henric en Diederic Borre van Amerongen. Vrij snel nadat het in 1673 door de Fransen in brand was gestoken, werd het door de toenmalige eigenaar Godard Adriaan van Reede en zijn vrouw Margaretha Turnor herbouwd als voor die tijd modern buitenhuis.
Nu is het gebouw hersteld in de luister van die tijd en deels aangekleed met schilderijen en meubilair die eigenaren sindsdien hebben aangeschaft. Het daarbij laten zou hebben geleid tot de verstilde sfeer van een museum. Het dagelijkse hofleven zou ontbroken hebben en hooguit een moeilijk te maken persoonlijke voorstelling zijn van de individuele bezoeker.
Door een installatie van Sasia Boddeke en Peter Greenaway is het huis gaan leven. Zij beschreven één bijzondere dag uit het leven van de bewoners van het kasteel en verfilmden het verhaal. Het zijn kleine scènes. We zijn getuige van huiselijke plichten en kleine geneugten. We zien oppervlakkige ontmoetingen en luisteren mee bij indringende gesprekken. Met als hoogtepunt het feestmaal voor de politiek actieve heer des huizes die kort is weergekeerd, het diner waar al het werk op deze zomerdag voorbereiding voor was.
In de zalen van het buitenhuis zien we die scénes terug – meer dan levensgroot weergegeven door 21 projectoren. Het is een film, maar wel één die in fragmenten tot je komt, in elke kamer een stukje meer, soms vanuit een ander perspectief, dan weer teruggrijpend op een eerdere gebeurtenis, een flard van een gesprek dat bleef hangen toen je een eerdere kamer verliet. Het is verwarrend als het echte leven, een complex van relaties met gevoelens die soms zichtbaar worden en dan weer merkbaar of onmerkbaar verborgen blijven.
De scènes zijn scherp klassiek uitgelicht, met de dimensie van een theatervoorstelling en ze worden omlijst door melancholieke barokmuziek. De aankleding van elk fragment is minimaal, maar uiterst functioneel, zodat ruimte ontstaat voor de geweldige dialogen en monologen en de interactie tussen de karakters. In totaal zijn er ruim 60!
Het is geschiedenis en toch eigentijds. Het zijn namelijk niet alleen de personen van adel die centraal staan, maar ook de dienstmeisjes, de boodschapper, de kok en zijn gezin. Er is een standsverschil, maar dat maakt de dienaren nog geen minderwaardige mensen. Misschien is de hogere stand te benijden door haar bezit en positie, maar is ze uiteindelijk ook beter af? Margaretha verzucht in één van de laatste scènes tegen een nerveus inwonend nichtje, dat zich afvraagt hoe lang ze nog in eenzaamheid moet wachten op haar echtgenoot, zich geen illusies te maken: ‘We zijn allemáál alleen!’
De installatie in Kasteel Amerongen maakt zichtbaar hoe één dag uit het hofleven op dit buitenhuis in 1680 zich afgespeeld kan hebben. Het is een prachtige film die in korte scènes op meerdere schermen wordt vertoond, waardoor het verhaal langzaam duidelijk wordt. De beelden zijn informatief en ontroerend. Ze zorgen voor leven in een museum dan anders maar leeg en doods zou zijn.
[De installatie/film van Saskia Bodde en Peter Greenaway is nog dit hele jaar te zien op Kasteel Amerongen. Peter Greenaway maakt al veel langer historische films. Ik zag al jaren geleden voor het eerst The Draughtman’s Contract. Ook een verhaal met vele lagen, die bij de eerste keer kijken niet allemaal tot me doordrongen. Voor het Venaria Reale in Turijn maakte hij een vergelijkbaar werk ‘Peopling the Palaces’.]
